
حجم فایل : 449.3 KB
نوع فایل : پاور پوینت
تعداد اسلاید ها : 13
بنام خدا آرایه ادبی
جلسه12
مبحث : حقیقت و مجاز مبحث: درس سیزدهم: حقیقت و مجاز
حقیقت و مجاز
*گاهی اوقات در زبان واژگانی به کار می روند که معنی ظاهری آن ها مورد نظر نیست بلکه معنی ای دورتر و غیر حقیقی از آنها استنباط میشود. لذا می توان گفت واژگان زبان می توانند در معانی حقیقی یا مجازی به کار روند. تعریف حقیقت: اولین و رایج ترین معنایی است که از یک واژه به ذهن می رسد. مثال: واژة «ایران» که اولین معنی ای که با شنیدن آن به ذهن می رسد نام کشوری است با مشخصات جغرافیایی خاص . مجاز : استفاده از واژه ای در غیر از معنی حقیقی.
مثل: «ایران به مقام اول رسید» که واژة ایران در معنای حقیقی خود (نام کشور) به کار نرفته است. شرایط ایجاد مجاز:
* باوجود علاقه مناسبت و پیوندی که معنی حقیقی و جازی را به هم مربوط می سازد. *وجود قرینه نشانه ای که ذهن را از معنی حقیقی باز می داردو او را به جست و جوی مجازی وا می دارد.
مثل : ایران به مقام اول رسید.
توضیح : می بینیم که منظور از واژة «ایران» نام کشور ها با ویژگی های جغرافیایی آن نیست بلکه با کمک عبارت « به مقام اول رسید» (قرینه) می فهمیم منظور از ایران «تیم چند نفرة ایرانی» است. حال رابطة بین ایران (کشور ایران) و نیم ایران چیست ؟ کشور ایران که نام محل زندگی این تیم چند نفره است. این رابطه یا علاقه را «محلیّه» گویند. قرینه:
لفظی : اگر در کلام ذکر شود. (بیشتر قرینه ها لفظی هستند).
مثال: کلاس «خندیدند» واژة خندیدند قرینه است که ما میفهمیم «کلاس» در معنی حقیقی خود به کار نرفته است. چون این لفظ در جملة حاضر است میگوییم «قرینة لفظی» است. *معنوی: اگر در کلام ذکر نشود شرایط زمان و مکان و ... مجاز بودن واژه را نشان دهد.
مثال: «من به دوستم زنگ می زنم» از طریق معنی میفهمیم که منظور از زنگ، تلفن است. دلایل پیدایش مجاز:
1- محدود بودن الفاظ و نامحدود بودن معانی آن ها.
2-وسعت بخشیدن به زبان 3- ایجاد مبالغه و ایجاز در سخن *راز زیبایی مجاز : تلاش ذهن برای جستجوی و طلب مفهوم تازه تر که سبب کسب لذّت ادبی می شود.
*بدون قرینه و علاقه یافتن معنی مجازی واژگان ممکن نیست. توجه: درخت گل استعارة مصّرحه مشبه به تشبیهی است که مشبه آن یار است.
*استعاره نیز به گونه ای مجاز است، مجازی که علاقة آن شباهت می باشد.
*استعاره از سویی با تشبیه (مشبه بهی است که به جای مشبه آمده) ارتباط دارد. از سوی دیگرش با مجاز ( در غیر معنی اصلی به کار می رود)
* هر استعاره ای مجاز است به شرط وجود قرینه ولی هر مجاز است استعاره نباشد (استعاره مجازی است که علاقه اش شباهت باشد.) * هر استعاره ای مجاز است به شرط وجود قرینه ولی هر مجاز است استعاره نباشد (استعاره مجازی است که علاقه اش شباهت باشد.)
یک مطلب مهم: کلماتی که چن...