
حجم فایل : 125.1 KB
نوع فایل : پاور پوینت
تعداد اسلاید ها : 57
بنام خدا علم اصول فقه، راه “ روش و دستور صحيح استنباط احكام شرعى را از منابع اصلى به ما مى آموزد. پس بايد بدانيم كه آن منابع چيست و چند تا است؟ وآيا همه مذاهب و فرق اسلامى درباره آن منابع از هر جهت وحدت نظر دارند يا اختلاف
نظر دارند؟ اگر اختلاف نظرى هست چيست؟ اول نظر علماء و فقهاء شيعه را درباره منابع فقه بيان مى كنيم و ضمن توضيح هر يك از منابع، نظر علماء ساير مذاهب اسلامى را نيز بيان مى كنيم:
منابع فقه از نظر شيعه (به استثناء گروه قليلى به نام «اخباريين » كه بعدا درباره
نظريات آنها بحث خواهيم كرد) چهار تا است:
1. كتاب خدا «قرآن » (و از اين پس به تعبير فقهاء و اصوليين به طور اختصاراز قرآن با عنوان
«كتاب » ياد مى كنيم).
2. سنت. يعنى قول و فعل و تقرير پيغمبر(ص) يا امام معصوم (ع)
3. اجماع.
4. عقل.
اين چهار منبع در اصطلاح فقهاء و اصوليون «ادله اربعه » خوانده مى شوند. معمولا مى
گويند علم اصول در اطراف ادله اربعه بحث مى كند. اكنون لازم است درباره هر يك از
اين چهار منبع توضيحاتى بدهيم و ضمنا نظر ساير مذاهب اسلامى و همچنين گروه اخباريين
شيعه را نيز بيان نمائيم.
بحث خود را از كتاب خدا آغاز مى كنيم.
بدون شك قرآن مجيد اولين منبع احكام و مقررات اسلام است. البته آيات قرآت منحصر به
احكام و مقررات علمى نيست، در قرآن صدها گونه مساله طرح شده است، ولى قسمتى از آنها
در حدود پانصد آيه از مجموع شش هزار و ششصد و شصت آيه قرآن، يعنى در
حدود يك سيزدهم [قرآن] به احكام شرعي اختصاص يافته است.
علماء اسلام كتب متعددى درباره خصوص همين آيات تاليف كرده اند. معروفترين آنها در
ميان ما شيعيان كتاب «آيات الاحكام » مجتهد و زاهد متقى معروف ملا احمد اردبيلى
معروف به مقدس اردبيلى است كه در قرن دهم هجرى مى زيسته است و معاصر با شاه عباس
است، و ديگر كتاب «كنز العرفان » تاليف فاضل مقداد سيورى حلى از علماء قرن
هشتم و اوايل قرن نهم هجرى است. در ميان اهل تسنن نيز كتابهايى در خصوص آيات
الاحكام نوشته شده است.
مسلمين از صدر اسلام، براى استنباط احكام اسلامى در درجه اول به قرآن مجيد رجوع
كرده و مى كنند، ولى تقريبا مقارن با ظهور صفويه در ايران جريانى پيش آمد و فرقه اى
ظاهر شدند كه حق رجوع مردم عادى را به قرآن مجيد ممنوع دانستند ، مدعى شدند كه تنها
پيغمبر و امام حق رجوع به قرآن دارند، ديگران عموما بايد به سنت يعنى اخبار و
احاديث رجوع كنند.
اين گروه همانطور كه رجوع به قرآن را ممنوع اعلام كردند، رجوع به اجماع و عقل را
نيز جايز ندانستند زيرا مدعى شدند كه اجماع ساخته و پرداخته اهل تسنن است، عقل هم
به دليل اينكه جايز الخطا است قابل اعتماد نيست، پس تنها منبعى كه بايد به آن رجوع
كرد اخبار و احاديث است. از اين رو اين گروه «اخباريين » خوانده ش...